Głos Słupcy - Apolitycznie, ożywić ziemię zagórowską

Apolitycznie, ożywić ziemię zagórowską

W miasteczku zawiązało się Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Zagórowskiej. O inicjatywie powstania organizacji pozarządowej dużo wcześniej informowaliśmy czytelników. Po kilku miesiącach przygotowań, odbyło się spotkanie założycielskie.

Na zaproszenie inicjatorów odpowiedziało bardzo wielu mieszkańców Zagórowa, z różnych środowisk. Był burmistrz Wiesław Radniecki, proboszcz zagórowskiej parafii Adam Czachorowski, nauczyciele, policjanci, strażacy, ludzie mediów oraz propagatorzy życia kulturalnego. Spotkaniu przewodniczyli inicjatorzy i pomysłodawcy powołania do życia Towarzystwa: Dariusz Nowicki, Łukasz Parus i Jarosław Buziak.                         

Celem Towarzystwa jest propagowanie, inicjowanie, wspieranie zjawisk i przedsięwzięć przyrodniczych, kulturowych i społecznych związanych ze środowiskiem lokalnym. Towarzystwo swe cele realizować będzie między innymi poprzez: podtrzymywanie i upowszechnianie historii i tradycji narodowej, pielęgnowanie polskości oraz rozwijanie świadomości lokalnej, narodowej, obywatelskiej i kulturowej, zgłębianie i propagowanie wiedzy o kulturze i historii regionu wśród lokalnej społeczności oraz propagowanie wśród młodzieży i mieszkańców regionu aktywnego uczestnictwa w życiu kulturalnym, kultywowanie pamięci o zasłużonych mieszkańcach, wydarzeniach historycznych, obyczajach, podejmowanie działań na rzecz mniejszości narodowych i etnicznych oraz języka regionalnego, prowadzenie badań i upowszechnianie wiedzy o lokalnej kulturze kaliskiej, żydowskiej i olenderskiej, inicjowanie i organizowanie prelekcji, konkursów, wystaw, pokazów i przeglądów filmowych oraz koncertów i innych imprez związanych z problematyką kulturalną, społeczną i historyczną ziemi zagórowskiej, współpracowanie ze stowarzyszeniami, organizacjami społecznymi oraz instytucjami państwowymi i publicznymi z kraju i zagranicy zajmującymi się badaniami i promowaniem wiedzy regionalnej, organizowanie wyjazdów przedstawicieli Towarzystwa na terenie Polski i za granicę w celu poszerzania wiedzy o kulturze, historii narodowej i europejskiej, organizowanie spotkań i prelekcji z autorytetami polskiej nauki w zakresie kultury, historii i sztuki, prowadzenie szkoleń, kursów i warsztatów w zakresie kultury, historii i sztuki, subsydiowanie i organizowanie wydarzeń kulturalnych, przyznawanie nagród osobom zasłużonym dla promocji historii, kultury, sztuki ziemi zagórowskiej, wspierania i upowszechniania kultury fizycznej i sportu, wypoczynku dzieci i młodzieży oraz ochrony i promocji zdrowia, promowanie turystyki i krajoznawstwa w zakresie ekologii roślin i zwierząt oraz ochrony dziedzictwa przyrodniczego Nadwarciańskiego Parku Krajobrazowego, organizowanie konkursów promujących wiedzę o walorach przyrodniczych NPK; rajdów rowerowych i wycieczek pieszych propagujących walory lokalnej przyrody; prelekcji, wykładów, szkoleń o tematyce przyrodniczej i ochrony środowiska oraz wystaw tematycznych upowszechniających środowisko przyrodnicze na ziemi zagórowskiej, współpracowanie z instytucjami publicznymi i organizacjami społecznymi propagujących wiedzę przyrodniczą, organizowanie działań na rzecz osób niepełnosprawnych, prowadzenie akcji charytatywnych, wspieranie i promowanie osób utalentowanych artystycznie (literatura, muzyka, malarstwo, fotografia, film), wydawanie biuletynu Towarzystwa, informatorów, folderów, plakatów i innych publikacji popularyzujących historię, kulturę, sztukę i walory przyrodnicze regionu, współpracowanie z podmiotami gospodarczymi i osobami prawnymi z kraju i zagranicy wspierającymi działalność Towarzystwa, działalność socjalna na rzecz członków Towarzystwa, w szczególności inicjatywy doraźne w nagłych przypadkach losowych oraz inne działania służące promocji historii, kultury i walorów przyrodniczych ziemi zagórowskiej.

Ponadto na zebraniu przedstawiono plan działań Towarzystwa Przyjaciół Ziemi Zagórowskiej na lata  2012-2013. Jest siermiężny, a jego realizacja będzie świadczyła o pracowitości członków. Sympatycy są przekonani, że wiele z założeń uda się zrealizować. Należeć będą do nich: Utworzenie izby pamięci gromadzącej materialne pamiątki z przeszłości Ziemi Zagórowskiej w postaci zdjęć rodzinnych, przedmiotów codziennego użytku, narzędzi rzemieślniczych, wytworów pracy miejscowych rzemieślników oraz pamiątek dokumentujących działalność POW, ZHP, OSP i innych instytucji w mieście Zagórowie. organizowanie konferencji i spotkań poświęconych zagadnieniom z historii miasta i okolic oraz kwestiom przybliżającym mieszkańcom tematykę przyrodniczą Nadwarciańskiego Parku Krajobrazowego. Wiosną 2012 r. zostanie zorganizowana konferencja na temat dziejów społeczności żydowskiej w Zagórowie, obejmująca zagadnienia od początków XIX w. do chwili likwidacji getta zagórowskiego w okresie II wojny światowej. W trakcie spotkania przedstawione zostaną: kultura lokalnych Żydów, wystawa fotograficzna, ekspozycja z Muzeum Regionalnego w Słupcy, rysy historyczne Żydów pochodzących z Zagórowa, m.in. pisarza (tworzącego w jidysz) Meyera Schwartzmana, biznesmena i polityka izraelskiego Eliyahu Mazora, kantora Selmara Ceriniego, ziemianina Lucjana Jareckiego, polskich dyplomatów Mieczysława Sieradzki i Jakuba Gelbarta; wspomnienia z dzieciństwa Reginy Jacubert oraz zesłańca do zagórowskiego getta Abrahama Landau, krawca z Wilczyna. Świat żydowski w Zagórowie zostanie przedstawiony także na podstawie zapisu wielogodzinnych rozmów (maj-czerwiec 2011)  z ostatnim żyjącym Żydem z Zagórowa panem Leonem Jedwabem.

Ważnym zadaniem będzie uruchomienie strony internetowej przedstawiającej działania TPZZ oraz stanowiącej elektroniczny informator na temat lokalnych zabytków, biografii osób zasłużonych dla Zagórowa i kraju (m.in. braci Kostaneckich, braci Nurkowskich, lekarzy Konstantego Lidmanowskiego i Zbigniewa Sławka, autorów licznych książek Lecha Słowińskiego i Zbigniewa Kuchowicza), jak również wydarzeń historycznych, ciekawostek przyrodniczych, propozycji szlaków pieszych i rowerowych po Nadwarciańskim Parku Krajobrazowym. Chcemy na stronie zamieścić cenne fotografie z archiwum Andrzeja Bernata.

Kolejny priorytet to zagospodarowywanie czasu wolnego dla dzieci i młodzieży, m.in. poprzez organizowanie imprez integracyjnych i kulturalnych. „W czasie ferii zimowych wraz z pracownikami Domu Kultury wyjdziemy z propozycją zorganizowania konkursów rysunkowych, fotograficznych dla dzieci i młodzieży na temat regionu ziemi zagórowskiej. W czasie wakacji chcielibyśmy zorganizować „wycieczki bez pieniędzy”, piesze po walorach NPK i rowerowe do miejsc związanych z historią regionu, a także ogniska integracyjne w ciepłe letnie wieczory” – zapowiadają działacze.

Organizowanie wycieczek integracyjnych i edukacyjnych – to kolejny zamysł Towarzystwa. Jak mówią inicjatorzy jego powstania: „Chcielibyśmy spróbować zorganizować wycieczki autokarowe do Muzeum Powstania Warszawskiego i Muzeum Techniki w Warszawie, do Muzeum Początków Państwa Polskiego w Gnieźnie oraz  Muzeum Obozu Zagłady w Oświęcimiu. Chcielibyśmy również  zorganizować jednodniowe i dwudniowe wycieczki rowerowe, których celem byłoby zobaczenie  miejsc związanych z lokalną historią. Kierunkami rajdów rowerowych będą: Muzeum Adama Mickiewicza w Śmiełowie,  pole widokowe koło Żerkowa, z którego można spojrzeć na równinną Wielkopolskę, a za pośrednictwem lornetki obejrzeć kominy elektrowni w Koninie i panoramę Pyzdr, Miasto Pyzdry i Muzeum Regionalne o bogatej kolekcji eksponatów średniowiecznych, Pałac w Kołaczkowie będący letnią rezydencją Stanisława Reymonta ( przy pałacu znajduje się pomnik Jagny i Boryny, bohaterów „Chłopów”),  las Wygoda pod Kleczewem, w którym zostali zamordowani Żydzi z getta zagórowskiego,  i wyrobiska pokopalniane, tworzące księżycowe krajobrazy. Wycieczkę dwudniową można zorganizować do Chełmna nad Nerem, miejsca pierwszego obozu zagłady w Polsce i Europie, a po drodze zwiedzić  pałac i park w Kościelcu oraz  ruiny zamku w Kole. Innym kierunkiem dwudniowej wycieczki może być muzeum Marii Dąbrowskiej w Russowie, do którego droga wiedze przez Puszczę Pyzderską do Chocza, a dalej wzdłuż doliny Prosny. Oprócz wycieczek autokarowych i rowerowych będziemy próbować zorganizować rajdy piesze wzdłuż doliny Warty- mogą to być jednodniowe i dwudniowe wyprawy”.

I dalsze plany, to wydawanie corocznie publikacji, w której rejestrowana będzie działalność Towarzystwa, znajdzie się kronika najważniejszych wydarzeń w gminie Zagórów oraz zostaną opublikowane artykuły, felietony, eseje i krótkie utwory literackie dotyczące historii, kultury, życia społecznego tworzonego przez członków Towarzystwa i wszystkie inne osoby chętne do współpracy i gotowe podjąć wyzwanie badania i opisywania zjawisk nas otaczających. „Nie mamy jeszcze nazwy do tego periodyku i musimy zastanowić się nad tym, czy to ma być Kronika Miasta Zagórowa, Zeszyty Ziemi Zagórowskiej, czy też jakiś cytat lub powiedzenie ludowe” – podają prelegenci.

Inny zamiar młodej organizacji to oferta konkursów międzyszkolnych o tematyce historycznej, przyrodniczej i literackiej. „Chcielibyśmy przy organizacji konkursu regionalno-historycznego uczcić pamięć nauczyciela Bogdana Grzonkowskiego, który swoją postawą i działalnością zachęcał wszystkich do poznawania historii lokalnej. Natomiast organizacja konkursu literackiego  ma na celu z jednej strony sprowokować do nowego spojrzenia na miasto Zagórów, na jego historię, panujące obyczaje i ludzi obecnie żyjących. Chcielibyśmy sprowokować młodych ludzi do pobudzenia wyobraźni, nowego spojrzenia na otaczający świat oraz przelania tych przemyśleń i marzeń na papier- obecnie brakuje takich tekstów o mieście Zagórowie. Zajmiemy się także promocją  związków Marii Dąbrowskiej z Wrąbczynem, w którym mieszkali dziadkowie i pradziadkowie pisarki. W „Przygodach człowieka myślącego” Dąbrowska ukryła wspomnienia i epizody z życia przodków, dla których Wrąbczyn i Branno były ostatnimi własnościami. Po ich  utracie  rodzina Gałczyńskich stała się wyłącznie zarządcą powierzonych majątków. Echo tych wydarzeń widoczne jest w „Nocach i dniach”. Chęć autorki utrwalenia wspomnień rodzinnych w niedokończonej powieści „Przygodach człowieka myślącego”, jest ostatnim etapem literackim w jej życiu nazywanym „okresem goplańskim”. Konkursy przyrodnicze będą musiały być tak ukierunkowane, by zachęcić młodych ludzi do odkrywania bogactwa przyrodniczego doliny Warty” – mówią twórcy stowarzyszenia.

I kolejna inicjatywa, która jest marzeniem wielu gremiów w zagórowskim środowisku to dążenie do zagospodarowania obszaru leśnego przy ulicy Szubianki na cele użytkowo-społecznie. Dążeniem Towarzystwa będzie stworzenie w tym miejscu parku miejskiego, który powinien stać się miejscem wypoczynku mieszkańców. Utworzenie parku miejskiego przy Szubiankach  po raz pierwszy zostało zapowiedziane w publikacji Zygmunta Pęcherskiego „Krótka historia miasta Zagórowa” z okazji obchodów 550-lecia miasta w 1957 r. Marzeniem mieszkańców jest wyposażenie tego terenu m.in. w ścieżki do aktywnego wypoczynku, ławki, muszlę koncertową oraz wydzielenie terenu do paintballa. Należy wspomnieć, że we wschodniej części obszaru leśnego znajduje się mogiła powieszonych na szubienicy powstańców styczniowych i dlatego to miejsce do dzisiaj nazywane jest „Szubiankami”.

Pełniejsze wykorzystanie zagórowskiego kina! – to jeszcze jedno hasło organizacji. „Będziemy poszukiwać metod, by chodzenie do kina stało się dla mieszkańców naturalnym sposobem spędzania wolnego czasu. Obecnie mamy dwie koncepcje na zrealizowanie tych  planów.  Pierwszym pomysłem jest zamawianie seansów filmowych dla młodzieży w ramach zajęć dodatkowych dla uczniów szkoły gimnazjalnej i ponadgimnazjalnej. Po wspólnym obejrzeniu filmu w ramach szkolnego koła filmowego opiekun grupy będzie przeprowadzał dyskusję o filmie i w ten sposób przekonywał młodych ludzi do interesowania się filmem jako dziedziną sztuki i odwiedzania zagórowskiego kina w wolnym czasie. Drugą koncepcją jest przekonywanie miejscowych pracodawców do zakupów biletów kinowych dla pracowników i ich rodzin w ramach funduszu socjalnego, aby w ten sposób wzbudzać zainteresowanie do tej formy przyjemnego spędzania czasu przed dużym ekranem” – czytamy w programie na najbliższe dwa lata.

I kolejne zadanie, któremu warto stawić czoła to ustawienie w najbardziej uczęszczanych miejscach Zagórowa  tablic z planem miasta i legendą o znajdujących się zabytkach, zdarzeniach historycznych oraz nieistniejących obiektach pełniących funkcje publiczne w przeszłości. „Będziemy dążyć do oznaczenia miejsc związanych z historią miasta. Chcielibyśmy oznaczyć miejsce synagogi – centralnego miejsca życia publicznego nieistniejącej społeczności żydowskiej, Domu Ludowego – będącego ważnym ośrodkiem kultury międzywojennego Zagórowa i głównego budynku getta zagórowskiego, w którym stłoczono kilkadziesiąt rodzin żydowskich, Miejskiego Więzienia – w czasie okupacji miejsca kaźni, z którego więźniowie kierowani byli do obozów pracy,  a członkowie zagórowskiego POW zostali potajemnie wywiezieni i zamordowani w lesie niedaleko Grabiny. Chcemy opublikować  pracę magisterską Anety Woźnej na temat architektury zagórowskiego kościoła barokowego pw. św. ap. Piotra i Pawła oraz zapis wielostronicowej rozmowy z Leonem Jedwabem pt. „Patrzę na jaśniejszą stronę życia”.

Swoimi opiniami na temat funkcjonowania organizacji chętnie dzielili się uczestnicy spotkania. Wszyscy byli zgodni co do tego, że Towarzystwo jest potrzebne w miasteczku. Do tej pory działało tu kilka lat wcześniej Bractwo Ziemi Zagórowskiej, które szybko zostało jednak upolitycznione i nie miało racji dalszego bytu. Teraz ma być inaczej. Jak zapowiedzieli gospodarze spotkania, organizacja ma być apolityczna, a działania skierowane dla wszystkich, dla dobra mieszkańców całej gminy.

Towarzystwo powstało i zamierza być pracowite. W tym celu konieczny był wybór władz na nową kadencję. Prezesem został Jarosław Buziak a jego zastępcami Łukasz Parus i Dariusz Nowicki. W zarządzie znalazły się jeszcze dwie panie: Ewelina Szumigalska oraz Katarzyna Połon. W komisji rewizyjnej pracować będą: Anna Eicke, Michał Ulatowski oraz Wojciech Grzeszczak. Ustalono też składki członkowskie, które wynosić będą 50 złotych od osoby rocznie.

Towarzystwo liczy kilkunastu członków i wciąż czeka na nowych, zainteresowanych krzewieniem życia kulturalnego w mieście i gminie. Niech się dzieje!

Tomasz Frankowski